Spory dotyczące realizacji robót budowlanych są często skomplikowane, długotrwałe i kosztowne, wymagając szczegółowej analizy umów oraz ekspertyz technicznych. W odpowiedzi na te wyzwania, nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego, uchwalona 25 lipca 2025 r., wprowadza nowy wymóg skierowania stron do mediacji przed pierwszym posiedzeniem sądu, które rozpoznaje sprawę budowlaną.
Obowiązek skierowania do mediacji i wyjątki
Zgodnie z nowo dodanym art. 458³a KPC, sąd jest zobowiązany skierować strony postępowania dotyczącego umów o roboty budowlane do mediacji przed posiedzeniem przygotowawczym bądź pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę. Wyłączenia od tego obowiązku obejmują postępowania nakazowe, upominawcze i elektroniczne postępowania upominawcze, jednak jeśli zostanie wniesiony sprzeciw lub zarzuty, mediacja również staje się obligatoryjna. Brak sprzeciwu wobec wezwania sądu do mediacji w terminie 7 dni jest traktowany jako zgoda dorozumiana.
Cele wprowadzenia obowiązkowej mediacji
Celem tych zmian jest przede wszystkim odciążenie sądów gospodarczych oraz szybsze i bardziej efektywne rozwiązywanie sporów budowlanych. Mediacja ma wspierać polubowne zakończenie konfliktów, minimalizować koszty związane z długotrwałymi procesami sądowymi i zapobiegać taktykom zwłoki stosowanym na przykład przez zleceniodawców w celu odsunięcia terminu zapłaty.
Zyski dla stron konfliktu
Mediacja w sporach budowlanych pozwala na osiągnięcie porozumienia w krótszym czasie niż tradycyjne postępowania sądowe, co przekłada się na oszczędności finansowe i utrzymanie pozytywnych relacji biznesowych. Możliwość wypracowania indywidualnego, dopasowanego rozwiązania z udziałem neutralnego mediatora zwiększa szanse na satysfakcjonujące zakończenie sporu bez konieczności dalszego eskalowania konfliktu.
Nowy obowiązek mediacji niesie ze sobą wyzwania, takie jak ryzyko, że proces mediacji stanie się jedynie formalnością, jeśli jedna ze stron nie jest faktycznie zainteresowana porozumieniem. Dodatkowo wymaga to odpowiedniego przygotowania uczestników i ich pełnomocników, by mediacja była skuteczna. Termin 7 dni na sprzeciw co do mediacji może powodować presję i ryzyko podejmowania decyzji bez pełnego rozpoznania sprawy.
Zmiany wejdą w życie 1 marca 2026 r., co oznacza konieczność przystosowania się uczestników rynku budowlanego do nowych wymogów proceduralnych, zwiększając tym samym świadomość prawną i promując alternatywne metody rozstrzygania sporów w sektorze budowlanym.
