Wyrok z dnia 3 grudnia 2020 roku, sygn. akt XX GC 855/14, wydany przez Sąd Okręgowy w Warszawie, dotyczy istotnego zagadnienia odpowiedzialności w kontekście umowy o roboty budowlane.
Sprawa ta była rozpatrywana w kontekście roszczeń kierowanych przez powoda, spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, przeciwko Gminie Miasta G., a także przeciwko spółce (…) S.A. w M. (H.). W przedmiotowym przypadku powód domagał się solidarnie zapłaty kwoty 2.373.469,57 zł, której nie otrzymał za wykonane roboty budowlane jako podwykonawca.
Stan faktyczny i kontekst sporu
Powód wskazał, że roboty, które wykonał, były częścią większego projektu budowlanego, realizowanego przez konsorcjum, którego liderem była spółka (…) S.A. Projekt dotyczył budowy infrastruktury związanej z połączeniem Portu Lotniczego z Portem Morskim G. Powód zawarł umowę o roboty budowlane z liderem konsorcjum, na mocy której miał wykonać ścianki szczelne.
Zlecone prace zostały przyjęte przez generalnego wykonawcę, jednak w późniejszym czasie spółka (…) S.A. zaczęła zalegać z płatnościami, co doprowadziło do jej upadłości. Powód, w związku z brakiem zapłaty, postanowił dochodzić swoich roszczeń nie tylko od upadłej spółki, ale również od Gminy Miasta G. jako inwestora.
Wnioski
A. Odpowiedzialność solidarna
Sąd Okręgowy w Warszawie, analizując przesłanki odpowiedzialności zarówno Gminy Miasta G., jak i spółki (…) S.A., odniósł się do zasadności roszczeń powoda w kontekście art. 647 k.c. i art. 647^1 k.c., które regulują umowy o roboty budowlane. Przepisy te wskazują na obowiązki inwestora i wykonawcy wobec podwykonawców, definiując relacje między nimi.
Warto zwrócić uwagę, że odpowiedzialność solidarna inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy istnieje tylko w sytuacji, gdy inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy z podwykonawcą. Sąd zauważył, że Gmina Miasta G. nie zgłosiła pisemnego sprzeciwu wobec współpracy powoda z liderem konsorcjum w ciągu 14 dni, co zgodnie z prawem na tamten moment może być interpretowane jako milcząca zgoda na umowę oraz automatycznie wiąże się z solidarną odpowiedzialnością inwestora za zapłatę wynagrodzenia dla powoda.
B. Zgoda dorozumiana
W orzeczeniu Sąd podkreślił, że zgoda dorozumiana inwestora może być wyrażana poprzez tolerowanie obecności podwykonawcy na placu budowy oraz odbiór przez inwestora robót wykonanych przez tego podwykonawcę. W sprawie tej obecność powoda na budowie, bez formalnego sprzeciwu ze strony inwestora, a także odbiór prac przez przedstawicieli inwestora wskazuje na zgodę Gminy Miasta G. na działania powoda.
Umowa konsorcjalna i jej wpływ na odpowiedzialność
W kontekście rozstrzygnięcia, istotne były również postanowienia umowy konsorcjalnej. Umowa ta precyzuje nie tylko sposób działania konsorcjum, ale także odpowiedzialność poszczególnych jego członków. Sąd zwrócił uwagę na to, że umowa konsorcjum określa, iż odpowiedzialność nie jest rozciągnięta w stosunku do podwykonawców, jeśli wykonawca realizuje projekt w całości.
Aneks do umowy konsorcjum, zmieniający wcześniejsze ustalenia, potwierdzał, że tylko spółka (…) S.A. pełni obowiązki wykonawcy, a pozostałe spółki nie ponpośredniczą w umowach z podwykonawcami. Zmiany te były kluczowe dla ustalenia, że spółka (…) S.A. w pełni przejęła odpowiedzialność za realizację umowy z Gminą Miasta G., a więc także i za zapłatę wynagrodzenia dla podwykonawców.
Konsekwencje wyroku
Sąd Okręgowy w Warszawie, po rozważeniu wszystkich dowodów i argumentów obu stron, uznał roszczenia powoda za uzasadnione w stosunku do Gminy Miasta G., ale oddalił w całości powództwo wobec spółki (…). Ostatecznie zasądził na rzecz powoda kwotę 2.373.469,57 zł, a także odsetki od dnia 5 lipca 2014 roku do dnia zapłaty. Wyrok ten podkreśla znaczenie precyzyjnej regulacji w umowach o roboty budowlane oraz konieczność odpowiedniego zapisu dotyczącego zgody na zatrudnianie podwykonawców.
Wyrok potwierdza, że:
- Istotne jest zrozumienie mechanizmów działania umów konsorcjalnych i obowiązków ciążących na ich członkach. Odpowiedzialność za wynagrodzenie podwykonawców w ramach umowy o roboty budowlane nie może być traktowana jednolicie w stosunku do wszystkich członków konsorcjum, jeśli umowa wyraźnie określa ich rolę.
Podsumowanie
Analizowany wyrok pokazuje, że odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za wykonane prace budowlane nie jest tylko kwestią formalną, ale łączy się z realnymi działaniami i postawami inwestorów oraz wykonawców.
Zrozumienie zasad regulujących te relacje jest kluczowe dla uniknięcia sporów i zapewnienia prawidłowej realizacji projektów budowlanych. Przy tym, jest to ważne przypomnienie dla wszystkich uczestników rynku budowlanego o obowiązkach, jakie na nich ciążą oraz o konieczności dbania o dokumentację i komunikację w relacjach kontraktowych. Wynikająca z wyroku solidarna odpowiedzialność podkreśla również rolę zabezpieczeń finansowych w branży budowlanej, co ma kluczowe znaczenie dla stabilności i bezpieczeństwa całego sektora.
