W artykule analizujemy nowelizację Prawa budowlanego podpisaną przez Prezydenta w dniu 18 grudnia 2025 roku, która zmierza do porządkowania definicji, wprowadza deregulację procedur administracyjnych, rozszerza uproszczenia inwestycyjne oraz wprowadza nowe regulacje dla magazynów energii i nadzoru budowlanego.
Doprecyzowanie definicji w art. 3 Pb.
Ustawodawca uporządkował kluczowe pojęcia, minimalizując spory interpretacyjne:
- Budynek mieszkalny: Jednorodzinny lub wielorodzinny, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.
- Nowe definicje: budynek użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, wiata, zabudowa zagrodowa, magazyn energii.
- Działka budowlana: Odsyłacz do art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu przestrzennym.
Zmiany te ułatwią kwalifikację obiektów, ograniczając błędy w procedurach.
Nowe wymogi odwoławcze (art. 10b Pb.)
Odwołania do organów architektoniczno-budowlanych muszą zawierać precyzyjne zarzuty i dowody. Brak uzupełnienia braków w 14 dni skutkuje pozostawieniem bez biegu. Regulacja przyspieszy postępowania, eliminując opieszałość.
Rozszerzony katalog uproszczeń inwestycyjnych (art. 29 Pb.)
Inwestorzy zyskują szerszy dostęp do procedur bez pozwolenia:
- Budynki użyteczności publicznej do 200 m².
- Przydomowe budowle ochronne i kontenery telekomunikacyjne do 35 m².
- Magazyny energii: Zasady dla 30-2000 kWh, zależne od skali.
Wspiera to energetykę rozproszoną i hybrydowe systemy.
Uproszczenia przy zakończeniu budowy
Stanowiska Sanepidu i PSP tylko przy wcześniejszych uzgodnieniach projektowych. Doprecyzowano oświadczenia inwestora i weryfikację projektu technicznego. Rozszerzono uproszczoną legalizację samowoli.
Mechanizm „żółtej kartki” (nowy art. 51a Pb.)
Organ nadzoru może wezwać do usunięcia uchybień w do 60 dni, bez wstrzymywania robót. Wpis do protokołu i dziennika budowy. Niezastosowanie – eskalacja do art. 50/51 Pb. (wstrzymanie, rozbiórka).
e-Dziennik i sankcje karne
- Papierowy dziennik do 31 grudnia 2031 r.; potem wyłącznie elektroniczny.
- Nowy art. 91a Pb. (po wyroku TK P 15/17): Kary za zaniedbania techniczne, użytkowanie i BHP – grzywna od 100 stawek dziennych, ograniczenie wolności lub do roku pozbawienia wolności.[7]
| Zmiana | Cel praktyczny |
|---|---|
| Definicje art. 3 | Jednolita kwalifikacja obiektów |
| Odwołania art. 10b | Szybsze decyzje administracyjne |
| art. 51a | Prewencyjny nadzór bez paraliżu inwestycji |
| Sankcje art. 91a | Egzekucja obowiązków właścicieli |
Wnioski dla branży
Nowelizacja otwiera realnie nowe możliwości dla inwestycji w OZE oraz obiektów użyteczności publicznej, szczególnie poprzez uproszczenie wybranych procedur i skrócenie ścieżek administracyjnych. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zaostrza reżim odpowiedzialności – wprowadzając większą dyscyplinę w zakresie odwołań, terminów oraz nadzoru nad procesem inwestycyjnym.
Dla inwestorów oznacza to konieczność ponownej weryfikacji projektów pod kątem dostępnych uproszczeń i realnych korzyści proceduralnych, zanim rozpoczną się kolejne etapy realizacji. Zarządcy i podmioty odpowiedzialne za prowadzenie inwestycji powinni natomiast dostosować wewnętrzne procedury compliance do nowych sankcji i zwiększonej odpowiedzialności, tak aby minimalizować ryzyka formalne i finansowe.
W praktyce nowelizacja premiuje projekty dobrze przygotowane, spójne dokumentacyjnie i aktywnie nadzorowane od strony prawnej – a nie te, które liczą na „korygowanie błędów w trakcie”.
