Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r. (V CSK 156/18) dotyczy kluczowych kwestii związanych z odpowiedzialnością inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy oraz dopuszczalności przelewu wierzytelności przyszłych, mając istotne znaczenie dla obrotu gospodarczego w kontekście realizacji umów o roboty budowlane.
Odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy
Art. 647¹ k.c. został wprowadzony w celu zabezpieczenia wynagrodzenia podwykonawców, którzy z różnych przyczyn nie mogą uzyskać zapłaty od generalnego wykonawcy. Inwestor ponosi odpowiedzialność gwarancyjną za zobowiązania generalnego wykonawcy wobec podwykonawcy, przy spełnieniu wymogów art. 647¹ § 2-4 k.c. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ta odpowiedzialność inwestora jest niezależna od zasad solidarności dłużników, co oznacza, że inwestor może być zobowiązany do zapłaty za te same roboty zarówno generalnemu wykonawcy, jak i podwykonawcy.
Zastosowanie reguł dotyczących dłużników solidarnych
Sąd Najwyższy uznał, że ogólne zasady odpowiedzialności solidarnej nie mają zastosowania do odpowiedzialności inwestora na podstawie art. 647¹ k.c. Przepis ten zabezpiecza interesy podwykonawców, zamiast ograniczać odpowiedzialność inwestora. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność ta ma charakter gwarancyjny, co wyklucza bezpośrednie stosowanie zasad ograniczających odpowiedzialność dłużników solidarnych.
Wymagalność wierzytelności w przypadku upadłości generalnego wykonawcy
Zgodnie z art. 91 p.u.n., ogłoszenie upadłości generalnego wykonawcy powoduje wymagalność wszystkich jego wierzytelności. Sąd Najwyższy wskazał, że od momentu ogłoszenia upadłości inwestor jest zobowiązany do spełnienia świadczenia wobec podwykonawcy, a roszczenie podwykonawcy wobec generalnego wykonawcy staje się wymagalne z mocy ustawy (art. 91 ust. 1 p.u.n.).
Przelew wierzytelności przyszłych
Sąd Najwyższy potwierdził możliwość przelewu wierzytelności przyszłych, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie i doktrynie. Warunkiem dopuszczalności jest możliwość określenia podmiotów stosunku prawnego oraz przyszłego świadczenia. W sprawie tej Sąd Apelacyjny słusznie uznał, że doszło do skutecznego przelewu przyszłych wierzytelności podwykonawcy na inwestora.
Potrącenie wierzytelności w kontekście upadłości
Sąd Najwyższy odrzucił zarzut naruszenia art. 93 ust. 1 p.u.n., wskazując, że potrącenie dotyczy tylko wierzytelności istniejących na dzień ogłoszenia upadłości. W analizowanej sprawie wierzytelności z tytułu kar umownych za nieusunięcie wad zostały zgłoszone po ogłoszeniu upadłości generalnego wykonawcy, co wyklucza ich potrącenie. Inwestor, odpowiadając na podstawie art. 647¹ k.c., nie może jednostronnie potrącić wierzytelności podwykonawcy z wierzytelnością generalnego wykonawcy.
Znaczenie wyroku
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r. (V CSK 156/18) jest ważnym rozstrzygnięciem dotyczącym odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy oraz przelewu wierzytelności przyszłych. Sąd potwierdził, że odpowiedzialność inwestora ma charakter gwarancyjny, a przelew wierzytelności przyszłych jest dopuszczalny, co wzmacnia ochronę prawną podwykonawców i usprawnia obrót gospodarczy.
