Projekt budowlany po zmianach 2026 – kluczowe zmiany

Od 19 maja 2026 r. obowiązuje najnowsza zmiana rozporządzenia Ministra Rozwoju z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Nowelizacja istotnie modyfikuje zasady przygotowywania dokumentacji projektowej – wpływa zarówno na sposób pracy projektantów, jak i na praktykę organów administracji oraz planowanie inwestycji przez inwestorów.

1. Ochrona ludności jako nowy element projektu

Nowelizacja ma charakter systemowy – projekt budowlany przestaje być wyłącznie dokumentem technicznym, a staje się narzędziem zarządzania bezpieczeństwem, dostępnością i ryzykiem, powiązanym z nowymi regulacjami w zakresie ochrony ludności.

Najważniejsza zmiana to wprowadzenie obowiązku uwzględniania w projekcie budowlanym warunków ochrony ludności. Projektant będzie zobowiązany analizować, czy projektowany obiekt może pełnić funkcję:

• budowli ochronnej, lub
  
• miejsca doraźnego schronienia.

W praktyce oznacza to:

• rozszerzenie zakresu analizy już na etapie koncepcji i projektu budowlanego,
  
• konieczność wskazania parametrów obiektów zbiorowej ochrony (m.in. pojemność, odporność, lokalizacja, podstawowy standard ochrony),
  
• umożliwienie organom administracji oceny przydatności obiektu w sytuacjach kryzysowych, a nie tylko w codziennym użytkowaniu.

Projekt budowlany staje się więc elementem szerszego systemu planowania bezpieczeństwa publicznego, a nie jedynie podstawą do wydania pozwolenia na budowę.

2. Nowe obowiązki w części opisowej i rysunkowej

Zmiany obejmują zarówno część opisową, jak i rysunkową projektu budowlanego.

2.1. Część opisowa – więcej informacji o bezpieczeństwie i dostępności

W części opisowej pojawia się obowiązek:

• ujęcia szczegółowych danych dotyczących ochrony ludności,
  
• przeprowadzenia analizy możliwości pełnienia przez obiekt funkcji schronienia lub miejsca doraźnego ukrycia,
  
• określenia parametrów potencjalnych budowli ochronnych:
  • pojemności (liczba osób),
    
  • odporności (np. na obciążenia, oddziaływania),
    
  • czasu zapewnianej ochrony,
    
  • lokalizacji w strukturze obiektu.

Dodatkowo projekt musi zawierać bardziej rozbudowane informacje o sposobie użytkowania obiektu, w tym:

• liczbie użytkowników,
  
• charakterystyce stref ochronnych i funkcjonalnych.

Znacząco rozszerzono także opis dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Projektant musi wykazać, jak zapewniono dostępność m.in. w zakresie:

• dojść i wejść do budynku,
  
• komunikacji pionowej i poziomej,
  
• pomieszczeń ogólnodostępnych oraz miejsc rekreacji.

W konsekwencji część opisowa przestaje mieć charakter wyłącznie formalny. Staje się realnym narzędziem oceny:

• bezpieczeństwa,
  
• funkcjonalności,
  
• dostępności obiektu zarówno dla użytkowników, jak i dla organów weryfikujących projekt.

2.2. Część rysunkowa – elementy ochrony i ewakuacji

W części rysunkowej wprowadzono obowiązek prezentowania dodatkowych elementów graficznych związanych z bezpieczeństwem i ewakuacją. Dokumentacja powinna obejmować m.in.:

• oznaczenia wejść i wyjść ewakuacyjnych (w tym zapasowych),
  
• wskazanie stref ochronnych,
  
• obszary potencjalnego zagruzowania,
  
• układ przestrzeni możliwych do wykorzystania jako schronienie lub miejsce doraźnego ukrycia.

Rysunki zyskują tym samym funkcję nie tylko stricte techniczną, ale również operacyjną – mogą być wykorzystywane przez służby i organy zarządzania kryzysowego do planowania działań w sytuacjach nadzwyczajnych.

3. Większa precyzja dokumentacji

Nowelizacja zaostrza wymagania dotyczące dokładności i jednoznaczności danych w projekcie, szczególnie w części rysunkowej, ale z konsekwencjami dla całej dokumentacji.

W praktyce oznacza to, że:

• wymiary i odległości w projekcie zagospodarowania działki lub terenu (PZT) muszą być określane z dużą dokładnością – nawet do 0,01 m (1 cm),
  
• obowiązkowe staje się precyzyjne oznaczanie odległości:
  • od granic działki,
    
  • między obiektami budowlanymi,
    
  • między obiektami a urządzeniami budowlanymi,
    
• projekt musi w sposób jednoznaczny odwzorowywać układ przestrzenny obiektu i jego relacje z otoczeniem, co ogranicza pole do dowolnej interpretacji.

Skutki praktyczne są istotne:

• mniejsze ryzyko błędów geodezyjnych i projektowych,
  
• ograniczenie sporów (np. w zakresie przekroczenia granicy działki lub zachowania wymaganych odległości),
  
• ułatwiona weryfikacja projektu przez organ administracji,
  
• większe bezpieczeństwo realizacji inwestycji – precyzyjna dokumentacja zmniejsza ryzyko „niespodzianek” na etapie budowy.

4. Doprecyzowanie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami

Zmiany obejmują również bardziej szczegółowe wymagania w zakresie zapewnienia dostępności budynków użyteczności publicznej i budynków mieszkaniowych.

W części opisowej projektu projektant powinien:

• szczegółowo przedstawić sposób zapewnienia dostępności w kluczowych obszarach funkcjonowania obiektu,
  
• opisać rozwiązania dotyczące:
  • dojść i wejść (np. podjazdy, pochylne, szerokości ciągów),
    
  • komunikacji pionowej (np. windy, platformy, schody) i poziomej,
    
  • pomieszczeń ogólnodostępnych i miejsc rekreacji (np. dostępność sanitariatów, stref wypoczynku, przestrzeni wspólnych).

Nowelizacja w tym zakresie:

• ujednolica praktykę projektową,
  
• wzmacnia realizację zasad projektowania uniwersalnego,
  
• wymusza na inwestorach i projektantach analizę dostępności nie jako dodatku, ale jako integralnego elementu koncepcji obiektu.

5. Przepisy przejściowe i vacatio legis

Nowe regulacje nie będą stosowane do inwestycji będących już w toku. W takich przypadkach:

• zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe,
  
• celem jest uniknięcie konieczności modyfikowania dokumentacji na zaawansowanym etapie procedury,
  
• ogranicza to ryzyko wydłużenia postępowań oraz sporów dotyczących „starych” projektów.

Część zmian została objęta 6‑miesięcznym vacatio legis, co ma umożliwić przygotowanie się rynku. Dotyczy to w szczególności:

• części rysunkowej projektu zagospodarowania działki lub terenu – w zakresie obowiązku stosowania określonej dokładności prezentacji wymiarów i odległości,
  
• projektu architektoniczno‑budowlanego – w zakresie rozszerzenia informacji dotyczących zapewnienia dostępności obiektów dla osób z niepełnosprawnościami i osób starszych.

Dla projektantów oznacza to konieczność:

• odpowiednio wczesnego dostosowania szablonów projektowych i standardów biura,
  
• aktualizacji procedur wewnętrznych i wytycznych dla współpracowników,
  
• uwzględnienia nowych wymogów w umowach z inwestorami (zakres prac, odpowiedzialność, terminy).

Nowelizacja znacząco rozszerza zakres informacji wymaganych w projekcie budowlanym, szczególnie w kontekście ochrony ludności, a jednocześnie doprecyzowuje wymogi techniczne i zwiększa precyzję dokumentacji.

Konsekwencje dla uczestników procesu budowlanego są szerokie:

• organy administracji architektoniczno‑budowlanej będą musiały w szerszym zakresie weryfikować projekty pod kątem bezpieczeństwa i przydatności obiektu w sytuacjach kryzysowych,
  
• inwestorzy publiczni – w szczególności jednostki samorządu terytorialnego – będą zobowiązani uwzględniać funkcje ochronne już na etapie programowania inwestycji,
  
• projektanci i architekci muszą zintegrować kwestie ochrony ludności, dostępności i precyzji danych z dotychczasową praktyką projektową.

W praktyce wzmacnia to rolę projektu budowlanego jako narzędzia planowania bezpieczeństwa publicznego – dokumentu, który ma służyć nie tylko uzyskaniu decyzji administracyjnych, ale także realnemu zwiększeniu odporności obiektów na zagrożenia i zapewnieniu bezpiecznych warunków ich użytkowania.